Uçak Kazaları Neden Olur?

Uçak kazaları nedenlerine baktığımızda uçak kazalarının %90 dan fazlası iniş-kalkış esnasında gerçekleştiği geri kalan %10 unun da  uçak havadayken gerçekleştiği tespit edilmiştir. En önemli faktörleri sıralayacak olursak:

Pilot Hatalarından Kaynaklı Uçak Kazaları

Pilot hataları kazaların %50 sinden fazlasını oluşturmaktadır. Özellikle uçuşların iniş ve kalkışları sırasında gerçekleşen kazalarda baş aktör olarak pilotlar görünmektedir. Pilotların uçak kalkışından önce yapmaları gerektiği kontrolleri ihmal etmesi, eğitimlerinin yetersiz olması (pilot ihtiyacından kaynaklanan hızlandırılmış eğitimler), pilotların psikolojik  durumu pilot hatalarındaki en önemli faktörlerdir.

Örneğin Fransa’daki uçak kaza raporunda pilotun depresyona girdiği ve intihar teşebbüsünde bulunduğu tespitinde bulunulmuştur.

En büyük pilot hatalarından biri de Uçuş Ekibi tarafından, 2800 ft irtifada MDA’ya gelinmesine ve yaklaşma ışıkları veya pistin görülememesine rağmen inişte ısrarcı davranılmasından kaynaklanmıştır.

Teknik Nedenlerden Kaynaklı Uçak Kazaları

Teknik nedenlerden dolayı kaynaklı kazaların sayısı günümüzde yok denecek kadar azdır. Bunun en önemli sebebi teknolojinin ilerlemesi ve geçmiş yıllarda (1994-2004) ortaya çıkan kazalardan alınan tecrübelerdir. O yıllarda uçak motoru, yakıt deposu, uçak gövdesi, iniş kalkış siteminden kaynaklı arızalar sebebiyle oluşan kazalar tüm kazaların %35 ini oluşturmaktaydı. TV ve gazetelerde bu ifadeyi çok duyardık:

Kontrol Kulesi Kaynaklı Uçak Kazaları

Kontrol kulesi hava yolunun trafik polisleri gibidir. Günümüzde hava alanları sayısının artması ve bununla beraber hava trafiğinin sıklaşması kule sayılarında da artışa sebep olmuştur. Bu durum koordinasyonun zorlaşmasına ve en ufak hatada büyük kazaların meydana getirebilecek bir durumun oluşmasını sağlamıştır. Ayrıca tıpkı pilot eğitimlerinde olduğu gibi, hızlandırılmış yetersiz eğitimler de kontrol kulesi kaynaklı kazalara sebebiyet vermiştir.

Kuşların Uçak Motoruna Çarpması ile Oluşan Uçak Kazaları

Uçak motoruna kuş çarparsa ne olur?  Motora kuş kaçması uçağı düşürür mü?  sorularının cevaplarını uçak havadayken aklınızda geçiriyorsanız bu endişelerinizi bir kenara bırakın. Çünkü kuşlar uçak havadayken değil daha çok iniş-kalkış sırasında uçağa çarpabilmektedir. Peki iniş sırasında endişelenmeli miyiz? Kısmen hayır. Çünkü uçak motorlarından en az biri kuş çarpmasına rağmen bozulsa da diğer motor ile sağlıklı bir iniş gerçekleştirilebilir.

Politik Nedenler ve Sabotajlardan Kaynaklı Uçak Kazaları

Politik nedenler ya da sabotajlar, sebebi bilinmeyen uçak kazalarının en önemli baş aktörleridir diyebiliriz.2020 yılında İran-Amerika arasında yaşanan gerilim sırasında İran hükümeti tarafından Amerika’nın olası saldırıları nedeniyle savunma sistemleri hassasiyetlerini artırmaları sonucu 8 Ocak’ta Ukrayna Uluslararası Havayolları’na (UIA) ait 752 sefer sayılı yolcu uçağı kalkış sırasında İran füzelerinin hedefi olmuştur.

Hava Koşullarının Sebep Olduğu Uçak Kazaları

Havacılık sektöründe meteorolojik nedenler yüzünden uçak kazaları oluşmuştur. Hava koşulları nedeniyle çoğu uçuşlar rötara uğradığı gibi uçuş iptalleri de gerçekleşmiştir.En önemli meteorolojik olaylar; kasırga, yoğun sis, türbülans, oraj ve yıldırım çarpmasıdır. Bu yazımızın devamında Türbülans ve Yıldırım Çarpmasına özellikle değinceğiz.

Uçak Kazaları En Çok Ne Zaman Olur?

Uçak Kazaları En Çok Ne Zaman Olur? Aviation Safety Network’un 2019 uçak kazaları istatistiklerini sizler için inceledik. Diğer yıllardaki istatistikleri Uçak Kazaları Raporu adlı başlığımızda yazının devamında okuyabilirsiniz. Teknolojideki gelişmeler ve tecrübelerden dolayı uçak kazaları önlemleri arttığından sadece 2019 istatistiklerini değerlendirmek daha doğru olacaktır.

Uçak Kalkış Anı: 3 Kaza

Tırmanış : Hiç Kaza Yaşanmadı

Düz Uçuş: 10 Kaza

Alçalma: 3 Kaza

İniş: 4 Kaza

Bu istatistiklere göre uçakların düz uçuş diye adlandırdığımız, havada kalış süresinin en fazla olduğu anlar olmasına rağmen toplamda 10 kaza gerçekleşmiş. İniş-kalkış ise en kısa havada kalış süresi ancak neredeyse düz uçuşla yarışır pozisyondadır. Pilot hatalarının en çok iniş-kalkış sırasında yapıldığını düşünürsek yine de kazaların en çok olduğu anlar diyebiliriz.

Uçak Kazaları Raporu / İstatistikleri

Dünya Raporu

Uçak kazaları raporuna / istatistiklerine baktığımızda kazalar yoğunluklu olarak en fazla  1972-1973 yılları arasında gerçekleşmiştir. Teknoloji ilerledikçe kaza sayısı azalmıştır. 1946 yılında teknoloji çok mu iyiydi diye düşünebilirsiniz. Bu yıllarda uçak kazası sayısının az olmasının sebebi uçak sayısının az havacılık sektörünün henüz emekleme aşamasında olmasından kaynaklanmaktadır. Oran olarak baktığımızda en yüksek kaza oranları o yıllarda görülmektedir.

Türkiye Raporu

Türkiye’deki kazaların kronolojik sıralaması:

•  Adana’da THY’ye ait uçak düştü; Uçak kalkıştan 10 dakika sonra infilak etti. Kazada 25 kişi öldü.
• 23 Nisan 1959 – Air Charter kazası.
• 19 Ocak 1960 – İsveç’in başkenti Stockholm’den Ankara’ya gelen yolcu uçağı Esenboğa Havaalanı yakınlarında düştü; 42 kişi öldü. (İniş sırasında)
• 23 Eylül 1961 – THY’nin Adana-Ankara seferini  uçak Etimesgut Havaalanı yakınlarında Karanlıktepe’ye çarparak düştü, 28 kişi öldü. (İniş sırasında)
• 8 Mart 1962 – THY’ye ait Ankara-Adana seferini yapan uçak, Toroslar’a çakıldı. 8’i yolcu, 3’ü mürettebat olmak üzere toplam 11 kişi öldü. (Düz Uçuş)
• 3 Şubat 1964 – THY’ye ait uçak, Ankara yakınlarında düştü. 3 mürettebat yaşamını kaybetti.
• 26 Ocak 1974 – THY’nin uçak, İzmir’den kalkışı sırasında pistin 100 metre uzağında yere çakıldı. Beş mürettebattan dördü ve 68 yolcudan 62’si öldü. (Kalkış sırasında)
• 30 Ocak 1975 – THY’nın İzmir-İstanbul uçağı Yeşilköy Havalimanı’ndaki elektrik kesintisi yüzünden piste inemedi, uçak Marmara Denizine düştü. 4 mürettebat ile 37 yolcunun tamamı öldü (İniş sırasında)
• 19 Eylül 1976 – THY’nin İstanbul-Antalya seferi yapan uçak Isparta yakınlarında alçalma hatası nedeniyle Toros Dağlarına çarptı: 8’i personel 154 kişi öldü. (İniş sırasında)
• 23 Aralık 1979 – THY’nin Samsun-Ankara seferi uçak , Ankara yakınlarında türbülans nedeniyle düştü. Dört mürettebattan üçü ve 39 yolcudan 36’sı öldü.
• 16 Ocak 1983 – THY’nin Paris-İstanbul-Ankara seferini yapan uçak, Ankara Esenboğa Havalimanına inişi sırasında, sis ve kar yağışı nedeniyle piste çakıldı. 60 yolcudan 47’si öldü, 22 kişi yaralandı. (İniş sırasında- Kötü hava koşulları)
• 29 Aralık 1994 – THY’nin uçağı, Van, Edremit ilçesi yakınlarında, dördüncü iniş denemesinde tepeye çarptı. 7 mürettebattan 5 kişi, 69 yolcudan 52 kişi öldü, 2 mürettebat 17 yolcu toplam 19 kişi yaralı olarak kurtuldu.
• 7 Nisan 1999 – THY’nin, Adana’dan Cidde’ye Hacıları almak için Suudi Arabistan’a giden uçak kalkıştan dokuz dakika sonra yere çakıldı. Altı mürettebatından kurtulan olmadı. (kalkış sırasında)
• 8 Ocak 2003 – Türk Hava Yolları uçağı Diyarbakır’a inişi sırasında piste çakıldı.75 yolcudan 71’i, 5 kişilik müretebattan 4’ü yaşamını yitirdi. (iniş sırasında)
• 30 Kasım 2007 – AtlasJet  İstanbul-Isparta seferini yapan yolcu uçağı inişe hazırlanırken Türbetepe Mevkii’nde düştü. 50’si yolcu, 7’si mürettebat olmak üzere toplam 57 kişi yaşamını yitirdi. (İniş sırasında)

Kazaların çoğunluğunun iniş ve kalkış sırasında gerçekleştiğini  kırmızı renkle parantez içinde yazılan yazıları referans olarak görebiliriz.

Türbülans Nedir?

Türbülans, uçağın uçması için ihtiyaç duyduğu önemli unsurlardan biri olan hava akışının bozulmasıyla beraber uçağın sallanmasıdır. Türbülansın diğer bir adı da hava cebidir. Türbülans sırasında uçak irtifa kaybeder. Uçağın irtifa kaybetmesi demek havadayken bir anda  yüzlerce metre aşağı çekilmesidir. Ancak yolcular bu irtifa kaybını fark etmezler. Sadece oluşan sarsıntıyı hissederler.

Türbülans ile hava boşluğu aynı şey mi?
Hava boşluğu türbülans yerine kullanılan yanlış bir terim. Hava gibi gazlarda boşluk meydana gelmesi mümkün değil. Hava boşluğu olarak tarif edilen ve uçağın bir anda düşmesine neden olan olay ise bulutsuz havada oluşan, CAT (Clear Air Turbulance) olarak bilinen ve pilot tarafından önceden görülemeyen açık hava türbülansı.

Türbülans sırasında emniyet kemerlerinizin takılı olması sarsıntı sırasında yaralanmanızı önleyecektir.

2015 yılında Air Canada uçağında 21 kişi ani türbülanstan yaralandı.

Aynı yıl Doha-Manila seferini yapan bir Qatar Airways uçağı (Boeing 777-300ER), inişe 30 dakika kala türbülansa girmiş ve toplam 40 kişi yaralanmıştı.

Türbülans Ne kadar Sürer?

Türbülans süresi hava celbine bağlı olarak sürer. Net olarak bu bilinemez. Kısa da olabilir uzun da olabilir.

Türbülans Uçak Düşürür Mü?

Tübülans uçak düşürmez. Çünkü uçakla türbülansa dayanacak şekilde tasarlanır. Her ne kadar korkutucu görünse de, yolcuların panik olmasına sebep olsa da pilotlar türbülans konusunda aldıkları eğitim ve teknolojik gelimeler Türbülans Uçak Düşürür mü? Sorusuna hayır cevabını verecek rahatlığı vermektedir.

Uçak kaza istatistiklerine baktığınızda bir uçağın türbülanstan düştüğünü gördüğünüzde kaza tarihine bakınız.

Örnek:

Kuyruk türbülansı, uçak kanatlarının uç kısımlarında oluşan dairesel hava akımı meydana gelir.

Geniş gövdeli bir uçağın arkasında dar gövdeli bir uçak gelirse bunlardan etkilenir. Yukarıdaki görselde dairesel hava akımının nasıl ve nerede oluştuğu simüle edilmiştir.

Taşıyıcı Türbülans

Taşıyıcı türbülans yeryüzünün eşit bir şekilde ısınmaması sonucu oluşan bir türbülans çeşididir.

Sıcak hava yükseldiğinde , rüzgârın yönü ve hızında değişikliklere sebep olur.

Bu şekilde bir hava akımıyla karşılaşan uçuş ekibi , rotasını değiştirmek zorunda kalırlar.

Dağ Türbülansı

Dağ Türbülansı kuvvetli rüzgâr akımının dağ kenarlarından ve teplerinden süratli bir şekilde geçmesi sonucunda meydana gelir. Dağların yeri belli olduğu için türbülans oluşacak yerlerden kaçınmak pilotlar için daha kolaydır.

Uçağa Yıldırım Düşerse Ne Olur?

Uçakta yıldırım çarpması yapılan araştırmalara göre  yılda ortalama en az 1 kez olmaktadır.  Uçağa yıldırım çarparsa yüksek bir ses ve parlak  bir ışık meydana gelir.  

Uçağa yıldırım düşerse, yıldırım uçağa zarar vermeden havaya karışır. Uçağın gövdesinde kullanılan özel atisatik boya sayesinde oluşan elektrik uçağın içine geçmez. Bu özel donanım sayesinde yıldırım çarpmaları tehlikeli bir durum oluşturmaz.

Yıldırım Çarpması Uçağı Düşürür mü?

Yıldırım çarpmasından dolayı uçaklar düşmez. Geçmişte neden düştüğü ile ilgili hiç bir geçerli sebep bulunmayan uçak kazalarında yetkililer bazen sebep olarak yıldırım düşmesini göstermişlerdir.

228 yolculu Airbus-330,  Atlantik okyanusu üzerinde geçerken elektrik arızası mesajı verilmiş, 15 dakika sonra da haber alınamamıştır. Sabotajdan tutun depremlere kadar bir çok komplo teorisi oluşturulan bu olaydan sonra yetkililer düşme nedeni olarak yıldırım çarpmasını göstermişlerdir.

Uçaklar Ne Kadar Güvenli?

Uçaklar ne kadar güvenli demek yerine aslında o ülkenin havacılık otoritesi ne kadar sık denetim yapıyor, ne tür yaptırımları var demek daha doğru olur. “Uçak kazaları neden olur?” başlığımızda belirlediğimiz etmenler bu şekilde minimalizme edildiğinde uçak kazaları yok denecek kadar az olacaktır.

Yolcu taşımaya izin verilen tüm uçaklar tüm standartları geçmiş demektir. Uçak tipinin ne olduğu önemli değildir. Teknolojik gelişmelerle beraber kurulan sistemler uçakların  havada çarpışma, rüzgar değişimleri gibi olaylardan oluşabilecek kazaların önüne geçmiştir.

Uçakta En Güvenli Koltuk Hangisi?

Uçakta en güvenli koltuk hangisi sorusunun cevabını vermek çok zor. Kazanın meydana geliş şekline göre bazı koltukların avantajı olabiliyor. Örneğin;

Uçak kazalarında arka koltuklar daha mı güvenli?

Uçak bir yere inerken önden vuruyorsa veya alçalma sırasında ortada vuruyorsa uçak kazalarında arka koltuklar daha güvenlidir deriz. Arka koltuklarda aynı zamanda çok fazla mide bulantısı hissedersiniz. Kuyruk bölümündekilerin sürekli gezinmelerinin sebebi genellikle budur.

Uçak kazalarında ön koltuklar daha mı güvenli?

Uçak alçalırken ortasında vurduğunda ön koltuklar ve arka koltuklar daha güvenlidir.

Uçak kazalarında orta koltuklar daha mı güvenli?

Türbulans sırasında  diğer koltuklara göre daha az etkilenirsiniz. Uçaklarda orta kısım aynı zamanda uçağın ağırlık merkezidir.

Pencere tarafı mı yoksa  Koridor tarafı mı daha güvenli?

Koridor tarafında  bagaj bölümü kapağı açıldığında aşağı bir çanta düşerse zarar görme ihtimali pencere tarafındaki yolcuya göre daha yüksektir. Bu açıdan bakılınca pencere tarafın daha güvenli görülmektedir.

Uçak Kazaları, İstatistikler, Türbülans, Güvenli Uçuş! yazısı ilk önce Bilim Gemisi üzerinde ortaya çıktı.

Dinozorlar nasıl yok oldu?  Dinozorların nesli neden tükendi? Sorularının cevapları bilim dünyası tarafından tarafından tartışılan ve cevabı hala bir sır gibi gizemini koruyan bir konudur. Bu sır perdesini aralamaya ne dersiniz?

Dinozorlar Nasıl Yok Oldu?

165 milyon yıl boyunca dinozorlar karanın, denizin ve gökyüzünün hakimiydiler. Kısaca Dünya’nın saltanatı onların ellerindeydi. 65 milyon yıl önce bir şey oldu ve dinozorların saltanatı sona erdi.

İklim değişikliği, hastalıklar, değişen bitki toplulukları ve jeolojik olayların hepsi rol oynayabilirdi. Acaba olan şey neydi?

Yapılan araştırmalar, Dinozorlar Nasıl Yok Oldu? sorusuna cevap olabilecek 4 büyük teori ortaya çıkardı.

• Besin zincirindeki dengesizlik dinozorların açlıktan ölmesine neden oldu.
• Yaşanan hastalıklar tüm dinozor neslini yok etti.
• Volkan patlamalarından sonra çıkan kül ve gaz, dinozorların  boğularak ölmesine neden oldu.
• En çok kabul edilen teori ise, büyük bir göktaşı Dünya’ya çarptı ve iklim koşullarını değiştirdi. Bu değişiklik dinozorların dramatik bir şekilde dinozorların yok olmasına neden oldu.

Dinozorların nesli neden tükendi?

Dinozorları yok eden göktaşı 12 km çapında olmak suretiyle ve bir mermiden 20 kat hızla Dünya’ya çarparak dinozorların yok olmasına neden oldu. Peki  “Chicxulub” adındaki bu devasa göktaşı, düştükten sonra Dünya’ya etkileri ne oldu? Dinozorların nesli neden tükendi?

• 65 milyon yıl önce Meksika yakınlarına düşen göktaşı, Dünya yüzeyini sarstı, bu da denizlerde büyük tsunamilere sebep oldu. Bu tsunamiler çevrelerindeki hayvanları ve bitkileri ezdi.
• Dünya’ya çarpan meteor çok fazla toz ve kir yaptı. Tüm bu toz ve kir Dünya’yı kapladı ve gökyüzünü karartarak, cehennemi andıran karanlık günler başlattı. Ardından orman yangınları kaçınılmaz oldu.
• Göktaşı Dünya’ya çarpmadan önce, Hindistan’da volkan patlamaları yaşanıyordu. Bu volkan patlamaları duman ve kül yaparak gazla havayı doldurdu. Göktaşının Dünya’ya çarpmasından sonra yaşanan volkan patlamalarından daha fazla olup olmadığını bilmiyoruz ama belki de bu çarpışma çok kötü bir zamanlamaydı.
• Dünya o kadar tozlu ve karanlıktı ki, Güneş ışığı yeryüzüne ulaşamadı ve Dünya’da canlı yaşamanı engelleyecek soğuk günler başladı.
• Gökyüzündeki toz çöktükten sonra Dünya fazlasıyla ısındı. Bu durum canlıların pek hoşuna gitmedi. Bitkiler büyümekte zorlandı. Bitkilerle beslenen hayvanların yiyecekleri bitki kalmadı ve daha sonra etçil beslenen diğer hayvanlarında yiyecekleri hayvan sayısı azaldı . Böylece dinozorların hayatta kalması çok zor oldu ve Dinozorların nesli neden tükendi? sorumuza bir cevap oldu. Dünya’daki canlı yaşamın ise 3/4’ü yok oldu.

Dinozorlar Nasıl Yok Oldu? Nesli Neden Tükendi? yazısı ilk önce Bilim Gemisi üzerinde ortaya çıktı.

Altın Oran Nedir?

Altın Oran Nedir ? Ya da diğer bir değişle Fi Sayısı Nedir?  sorusunun cevabını vermeden önce resmi inceleyiniz. Sizce spiral bir galaksiden kutup girdaplarına, ay çiçeğinden salyangoza kadar doğadaki bu benzerliğin matematiksel bir açıklaması var mıdır?

Şimdi sorularımıza yanıt aramaya başlayalım.

Fi Sayısı olarak da bildiğimiz  bu sayı, insanların eski Yunanlılardan beri bildiği matematiksel bir kavramdır. İrrasyonel bir sayı olan altın oranın, terimleri ondalık noktadan sonra tekrar etmeden sonsuza kadar devam eder. Altın ortalama ve ilahi oran gibi birçok isimle de bilinmektedir.

Altın Oran Kaçtır?

Altın Oran Kaçtır? Matematiksel olarak ifade edersek eğer; toplamlarının iki miktardan büyüklerine oranı ile aynı ise, iki oran altın orandadır.

Mesela bir çubuğu alın ikiye ayırın uzun kısım (a) daha kısa olan kısım (b) olsun, (a) + (b) ‘nin (a)’ ya bölünmesiyle altın oranın yaklaşık değeri ‘φ=1,61803398875…’ bulunur.

Altın Oranı Kim Bulmuştur?

Altın Oranı Kim Bulmuştur ? Sorusunun net bir cevabı olmasa da, Antik Yunan heykeltıraş ve matematikçisi olan Phidias altın oranı ilk kez yaptığı heykellerde kullanıldığı düşünülmektedir. Platon, altın oranı matematiğin evrensel kuralı olarak görmüş. Öklid ise bu oranı kullanarak bir pentegram yapmıştır.
1200’lü yıllara geldiğimizde ise İtalyan olan Leonardo Fibonacci, kendi adını da taşıyan Fibonacci Dizisi ile ünlü olmasının yanı sıra altın oranın bilinmeyen özelliklerini keşfetti. Matematiğe büyük katkısı olan Roma rakamlarının benimsenmesinde önemli bir etkiye sahip olan, Leonardo Fibonacci aynı zamanda Liber Abacı olarak da bilinirdi. Hadi şimdi Fibonacci dizisinin bizim için neden bu kadar önemli olduğunu inceleyelim.

Fibonacci Dizisi

Fibonacci dizisi, matematikteki en önemli formüllerden biridir.
Dizideki her sayı, kendisinden önceki iki sayının toplamıdır. Böylece, dizi bu şekilde devam eder. 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, vb. Bunun matematiksel denklemi ise Xn + 2 = Xn + 1 + Xn’dir.
Önceki fibonacci sayısı ile fibonacci sayısının oranını hesaplamaya başladığınızda, 1.61803 gibi bir sonuçla karşılarız. Karşımıza çıkan bu sayının ne olduğunu artık biliyorsunuz.

İnsan embriyosu, Fibonacci spirali ve çarpışan iki galaksi: Altın Oran !

Bilim insanları doğayı inceledikleri zaman ilginç bir şey keşfettiler. İnsan embriyosundan çarpışan iki galaksiye, bitkilerdeki yaprak düzenlemesinden çiçeklerinin desenine kadar doğadaki her şey aynı kalıba sahipti. Ve bu düzenleme 1, 2, 3, 5, 8,13, 21, 34 olan Fibonacci dizisiydi. Bilim insanlarının bu keşfinden sonra mimari, sanat, fotoğrafçılık gibi insanların estetik duygularına hitap eden birçok alanda, altın oranın kullanılmasına neden oldu.

Altın Oran Örnekleri

Altın Oran  Vücut

Altın oranın örneklerine önce kendi vücudumuzdan başlayalım. Parmak uçlarımızdan omuzlarımıza kadar olan kısmın uzunluğunu ölçüp daha sonra bunu, parmak uçlarımızdan dirseklerimize olan uzunluğu, dizimizden yere kadar olan mesafeye böldüğümüzde altın oranı buluruz. Yani, her birimiz altın orandan meydana gelmiş, doğanın yürüyen armağanlarıyız.

Altın Oran Yüz

Altın Oran Yüz Örnekleri dediğimizde akla gelen ilk isimlerden. Marilyn Monroe’nun, yüz hatlarının altın orana yakınlığını bulmak için yukarıdaki resimdeki Marilyn Monroe maskesi altın orana göre oluşturuldu Yüz hatlarının altın orana yakınlığı: %89.41 hesaplandı.
Bu da Dünyaca ünlü Monroe’nun güzelliğini matematiksel olarak kanıtlar nitelikte.

Son Akşam Yemeği

Son Akşam Yemeği tablosunda Leonardo Da Vinci’nin altın oranı kullandığını biliyor muydunuz?
Leonardo da Vinci, çağlar boyunca birçok sanatçı gibi altın oranı güzel resimler çizmek için kullanmıştır. Son Akşam Yemeği tablosunda masanın yüzey genişliğini masanın ayağına aynı şekilde oranlamıştır. Altın oranı bir dikdörtgene uyguladığımızda, bu dikdörtgene altın dikdörtgen adı verilir.
İsa’nın konumu, tuval boyunca altın orana uygun dikdörtgenler kullanılarak ustaca çizilmiştir.

Kutup Girdabı

Soldaki resim kutup girdabı, sağda ise bir spiral galaksi. Kutup girdabı uzakta değil, Dünya’da. Spiral galaksi ise 25 milyon ışık yılı uzaklıkta.

Kısaca söylemek gerekirse altın oran hayatımızın hemen hemen her alanında bulunan sihirli bir sayıdır. Matematiğin devrimi olan bu oran evrenimizi her geçen gün daha da anlaşılır kılmakta. Belki de Albert Einstein’ın da söylediği gibi:

Evrenin en anlaşılamaz tarafı anlaşılabilir olmasıdır.
Albert Einstein

Altın Oran Nedir? Vücut ve Yüz Altın Oranı Kaçtır? yazısı ilk önce Bilim Gemisi üzerinde ortaya çıktı.

Ay’a Gidildi mi? Ay’a  gerçekten gidilip gidilmediğine dair ortaya atılan komplo teorileri  için bilimsel kanıtları sizler için derledik…

BAYRAK NASIL DALGALANDI?

Görüntülerde Ay yüzeyindeki bayrak dalgalanıyor gibi görünüyor? Ay’da atmosfer yok, dolayısıyla havasız bir ortamda bayrak nasıl dalgalanır?

BİLİMSEL KANIT: Ay’a gidildi mi? sorusunu sorduğumuzda en çok ortaya atılan komplo teorisi bayrağın nasıl dalgalandığıyla ilgilidir. Apollo görevlerindeki bayraklar naylondan yapılmıştır. Bayrak Ay’a katlanarak götürüldü ve bayrağı açınca kırışık kaldı. Ay’a bayrak dikileceği için haliyle bu sıradan bir bayrak olmayacaktı. 4.3 ağırlığındaki bu bayrağa dalgalanıyor gibi gözükmesi için bayrağa kasıtlı olarak dalganlanma şekli verildi. Astronot bayrağı 1.5 metre uzunluğundaki direğe takıp çekildikten sonra bayrakta bir titreme oldu ve ardından hareketsiz durdu.

AY YÜZEYİNDE ÇEKİLEN FOTOĞRAFLARDA NEDEN HİÇ YILDIZ YOK?

BİLİMSEL KANIT: Fotoğrafçılık bilgisi olmayan insanlar bu fotoğraflara baktıktan sonra ‘’NASA bize yalan söylüyor. Her şey sahte! Nasıl gökyüzünde hiç yıldız olmaz. ‘’ gibisinden cümleler kurarlar. Yıldızlar gözükmüyor çünkü daha net bir görüntü alabilmek için fotoğraflar ‘kısa pozlama’ ile çekilmiştir. Siz de elinizdeki telefonla gece gökyüzünü kısa süreli pozlama ile çekecek olursanız; Ay’ın ışığı ve şehirdeki çevre aydınlatmasından dolayı  gördüğünüz yıldızları fotoğrafta göremeyeceksiniz. Aynı sebeple Güneş ışınları ve Ay yüzeyinin aşırı parlaklığından dolayı yıldızların görünmemesi gayet normal.

VAN ALLEN KUŞAĞI NASIL GEÇİLDİ?

Ay yolculuğu sırasında çok yüksek derecede radyasyonla Dünya’yı saran ve asla geçilemez denilen Van Allen kuşağından geçen astronotlar, nasıl olurda hayatda kaldılar?

BİLİMSEL KANIT: Astronotların Ay’a gidip gelecekleri güzergah uzun süren hesaplamalardan sonra minimum derece radyasyondan etkilenecek şekilde özenle seçildi. Radyasyonun etkisini azaltmak için gidilen uzay aracı alüminyum ile kaplandı ve astronotların kıyafetleri özel olarak tasarlandı. Yolculuk sırasında Van Allen kuşağında çok kısa bir süre kalan Astronotların maruz kaldığı radyasyon ise güneş altında çalışan bir inşaat işçisinden birkaç yılda aldığı ‘doğal ‘radyasyondan fazla değildi. Bu kuşağı keşfeden James Van Allen  ise ‘asla geçilemez’ diyen insanlara ‘’bu tam bir saçmalık’’ cevabını vermiştir.

Güzergah olarak fotoğrafta da görüldüğü gibi kuşakların en ince tarafı olan kutup bölgeleri seçilmiştir. Olur da ekvator bölgesinden gitmeyi deneselerdi zaten bu kuşağı aşamayacak, astronotlar ölmüş olacaktı.

Van Allen Kuşağı Nedir? Geçildi mi? Enbiya Süresi (!)

GÖLGELER NEDEN PARALEL DEĞİL?

Astronotların gölgesi ile ay modülünün gölgesi neden birbirine paralel değil? Bunlar hep set ortamında hazırlanan ışıklandırma hatası. Gölgeler nasıl olurda yamuk yumuk olur?

BİLİMSEL KANIT: Ay yüzeyindeki tek ışığı kaynağı olarak Güneş’i düşünürseniz eğer yanılırsınız. Güneş ışıkları Ay yüzeyinden yansıyarak farklı açılardan gelen ışık kaynağı oluşturur.( Deneysel bir ortamda denenerek kanıtlanmıştır.) Aynı şekilde Dünyamızda, Ay yüzeyini aydınlatan kuvvetli bir ışık kaynağıdır. Haliyle iki kaynaktan gelen ışığa rağmen gölgeler yamuk yumuk değil de hep paralel olsaydı bir şeylerden şüphelenmemiz gerekirdi. Yani komplo kuramcıları bu soruyla yine sınıfta kaldı.

DİĞER BARİZ KANITLAR

•Ay yüzeyine Apollo astronotları tarafından bir lazer yansıtıcı yerleştirildi. Dünya’daki ESO gözlemevi gibi büyük gözlemevleri aracılığıyla bu lazer yansıtıcıların varlığı kanıtlandı.

•6 Apollo görevinden toplamda 380 kg kayaç getirildi. Bu kayaçların Dünya’ya ait olmadığı yapılan bilimsel araştırmalardan sonra Ay’dan getirildiği kanıtlandı.

•Apollo astronotlarının iniş yaptığı bölgelerin yüksek çözünürlüklü fotoğrafları çekildi. Fotoğraflarda uzay aracının indiği yer ile astronotların bıraktığı izler açıkça görülebiliyor.

KOMPLO TEORİLERİ

Ay’a Gidildi Mi? Projeler, Trajediler, Raporlar  adlı makalemizi okudunuz mu? Bu makalemizde yazımızdaki iddiaların aksine çok farklı komplo teorilerine tanık olacaksınız.

Ay’a Gidildi mi? Projeler, Trajediler, Raporlar…

Ay’a Gerçekten Gidildi mi? Bilimsel Kanıtlar ! yazısı ilk önce Bilim Gemisi üzerinde ortaya çıktı.

Nobel Matematik Ödülü Neden yok sorusuyla ilgili gıybete başlamadan bilgilerimizi tazeleyelim.

Alfred Nobel Kimdir?

Alfred Nobel doğduğunda babası iflas etmişti. Ailesinin maddi durumu iyi değildi.  Zaman içerisinde Nobel’in annesi bakkal işletmeye başladı. Babası Immanuel Nobel  ise, Nobel Atölyesi açmıştı. Zaman içerisinde babasına Allah yürü ya kulum der ve parayı  bulur. St. Peterburg’da büyük bir başarı kazanır ve Rus ordusu için silah üretmeye başlar.

Nobel babasından gelen zenginlikle beraber özel öğretmenler tarafından eğitilir. Özellikle dil ve edebiyat alanında iyi eğitim görür. İngilizce, Fransızca, Almanca, Rusça ve İsveççe öğrenir. Pariste dönemin ünlü kimyageri T.J Pelouze ile tanışır ve onun laboratuvarında çalışmaya başlar.

Nitrogliserin

Nobel bu dönemlerde nitrogliserini keşfeden İtalyan kimyager Ascanio  Sobrero ile tanışır. Basınç ve sıcaklığın etkisiyle kolayca patlayan Nitrogliserin baruta göre daha güçlü bir patlayıcıydı. Ancak  basınç sıcaklık ilişkisi bu keşfin sınırlılıklarındaydı.

Zor Günler

Sene 1982. Kırım savaşı biter. Rus ordusu Immanuel Nobel’den silah alımını durdurur ve işler kötüye gider. Atölyesinde sinek avlayan baba Nobel, iflas eder dükkanı kapatır ve St.Peterburg’a geri döner. Bizim Alfred Nobel ise Stokholm şehrine gider. Kardeşi Emil de yanında gelir.

Kardeşi Patlamada Ölür

1864 yılında Nitrogliserin ile ilgili çalışmalar yapan Nobel’in çalışmaları sırasında bir patlama meydana gelir. Kardeşi Emil ve 4 kişi yaşamını yitirir. Bu durumdan dolayı Nobel’in Stokholm şehri içinde çalışma yapması yasaklanır. Bunun üzerine Alfred Nobel Mälaren Gölü etrafında merdiven altı çalışmaya başlar.

Dinamitin ve Barutun Keşfi

1865 yılında tekrar bir patlama yaşar ve laboratuvarı yıkılır. Ardından 1865 de yeni fabrika kurur daha sonra ikincisini de açar. 1864 yılında başlamış olduğu çalışmalar meyvesini verir ve dinamiti  ve barutu bulur. 1877 yılında Balistit isimli bir çeşit barut tasarlar. 1879 da dumansız barutu bulur.

Alfred Nobel 1869 yılında beyin kanaması ölür.  Arkasında pek iyi konuşan olmadı. Hatta bir gazete ölümünden sonra kendisiyle ilgili atmış olduğu bir manşette “Ölüm Taciri Öldü  (Le marchand de la mort est mort) ”  ifadelerini kullanır.

Alfred Nobel’in Vasiyeti

Ardımdan bıraktığım gayrimenkul ve servetimin tamamı, aşağıdaki şekilde dağıtılacaktır. Kapital, emniyetli bir şekilde fon’da toplanmalıdır. Bu fon’un geliri her yıl insanlığa en büyük hizmeti yapan kişilere dağıtılmalıdır. Bu gelir beş ana bölüme ayrılmalı ve aşağıdaki şekilde dağıtılmalıdır. Bir kısım fizik sahasında en büyük keşfi yapan kişiye verilmelidir. Bir kısım kimya sahasında en büyük keşfi yapan kişiye verilmelidir. Bir kısmı fizyoloji ya da tıp alanında en büyük keşfi yapan kişiye verilmelidir. Bir kısım edebiyat sahasında en büyük eseri yazan kişiye verilmelidir. Bir kısım milletlerarası barış ve kardeşlik için en büyük çalışmayı yapan kişiye verilmelidir. Fizik ve kimya konusundaki keşifler, İsveç ilim konseyince değerlendirilmelidir. Tıp konusundaki çalışmalar Stockholm’deki Caroline Enstitüsü tarafından değerlendirilmelidir. Edebiyat ve barış konusundaki mükafatlar Norveç parlementosu tarafından seçilen beş kişilik bir heyet tarafından değerlendirilmelidir. En büyük ve kesin arzum mükafatlar adaylara dağıtılırken kesinlikle milliyet ayrımı yapılmamasıdır. En mühimi, mükafatı alacak şahıs bir İskandinavyalı da olabilir, olmayabilir de.

27 Kasım 1895, Alfred Bernard Nobel…

Neden Matematik Alanında Ödül Yok?

Özellikle fizik ve kimya dallarında ödüllerin dağıtılması akla Nobel matematik ödülü neden yok sorusunu getiriyor. Bu konudaki yaygın söylentiler şu şekilde:

1. Söylenti; İsveçli kimyager Alfred Nobel, kendi adına bilim ödülü konulmasını vasiyet ederken, kıskançlık yüzünden matematiği dışlamıştı. Çünkü karısı kendisini Ord. Prof. Gosta Mittag-Leffler adlı matematikçiyle aldatmıştı.

Fakat Nobel’in hiçbir zaman evlenmemiş olması, bu söylentinin doğru olma ihtimalini ortadan kaldırıyor. Karısı olmasa da sevigilisiyken aldatılmış olması da bir soru işareti.

2. Söylenti; Viyanalı metresi Sophie Hess, bir matematikçiye aşık olduğu için Nobel’in evlenme teklifini geri çevirmişti.

3. Söylenti; Nobel matematiğe pek önem vermiyordu, insanlığın yararına eserler verecek pratik bir bilim dalı olarak görmüyordu. Alfred Nobel, kendisine ilgi duyan alanlar için ödüller hazırladı. Matematik onlardan biri değildi.

4. Söylenti; O dönemde İsveç Monarch Oscar II tarafından verilen prestijli bir matematik ödülü vardı. Alfred Nobel kralla rekabet etmek istemedi.

5. Söylenti; Alfred Nobel “pratik” buluşlar için insanları ödüllendirmek istiyordu. Matematiğin çok teorik olduğunu düşündü.

Nobel Matematik Ödülü Neden Yok? yazısı ilk önce Bilim Gemisi üzerinde ortaya çıktı.

Leonid meteor yağmuru gökyüzünden yakalayabileceğimiz en iyi meteor yağmuru olarak bilinir. Her kasım ayında saatte 10 ila 15 arasında meteor yağmuruna şahit oluruz. Her 33 yılda bir ise Leonid meteor yağmurları doruklara çıkar ve saatte 1000 -veya daha fazla- meteor düşer. Ancak, bunun 2034 yılına kadar görülmesi mümkün değildir.

Meteor yağmurunun kaynağı Comet Tempel- Tuttle kuyruklu yıldızıdır. Bu kuyruklu yıldız Güneş’in etrafında düzenli aralıklarla dönerken, buzları sıcaktan erir ve geride bıraktığı çok sayıda parçacık Dünya’nın atmosferine meteor olarak yayılır.

Leonid Meteor Yağmuru Ne Zaman?

2019 yılının Leonid meteor yağmuru 17-18 Kasım geceleri doruğa çıkacak. Gökyüzünde saatte yaklaşık 10 ila 15 arasında meteor gözlenebilecek. Leonid meteor yağmurları 30 Kasım’a kadar devam edecektir.

NASA, Leonid meteor yağmurlarını renkli ve ‘‘en hızlı yağan meteorlar’’ olarak sınıflandırır. Bir parça Leonid meteorunun hızı, saniyede yaklaşık 44 mildir (71 kilometre). Meteorlar Kasım ayının çoğunda gerçekleşir, ancak ayın ortasında en iyi şekilde gelirler. Meteor yağmuru ayrıca birkaç saniye boyunca devam eden bir renk çizgisi bırakabilen bir meteor olan ateş topları da üretebilir.

Leonid Nedir? Neden Leonid Olarak Adlandırılıyor?

Leonid meteor yağmurları adını Aslan(Leo) takım yıldızından almaktadır. Ancak, Leonid sadece Leo’dan geliyor gibi görünüyor. Gerçekte takımyıldızındaki yıldızlarla hiçbir ilgisi yoktur. Gökbilimciler Aslan takımyıldızındaki Aslan’ı (Leo’yu) Leonidlerin ‘’ışıltılı noktası’’ olarak nitelendiriyor.

Leonid Meteor Yağmuru Nedir? Ne Zaman Olacak? yazısı ilk önce Bilim Gemisi üzerinde ortaya çıktı.

TANRI ZAR ATAR MI?

Tanrı zar atmaz, tanrı hiçbir şeyi tesadüfe bırakmaz diyerek metaforik bir cümle ortaya atan Albert Einstein ne demek istiyordu. Albert Einsetin haklı  mıydı?

Albert Einstein evrenin olasılıkla çalıştığını hiçbir zaman kabul etmedi, 1927’de Solvay Konferansı’nda kuantum kuramı üzerine konuşurken tarihi bir cümle kurdu: Tanrı hiçbir şeyi tesadüfe bırakmaz, çünkü Tanrı zar atmaz.

Albert Einstein Tanrı zar atmaz derken ne anlatmak istiyordu?

Einstein tanrı kavramını bu sözünde sadece metaforik olarak kullanmıştır.

Bu sözüyle atomsal süreçlerde şansın belirleyici olamayacağını hiçbir olayın tesadüf olmadığını doğada bir dengenin ve düzenin olduğunu anlatmak istiyordu. Einstein gerçekliğin derinliklerinde olasılık ya da rastlantısallık olabileceğine hayatı boyunca inanmamıştı.

STEPHAN HAWKİNG : Einstein Tanrı zar atmaz derken hatalıydı

Einstein bu sözü bilim dünyasında tartışmalara sebep oldu nitekim Stephan Hawking bu konu hakkında şöyle söylüyordu : “Einstein, bu sözüyle hatalıydı. Kara deliklerin varlığı, Tanrı’nın yalnızca zar atmakla kalmadığını, ayrıca gözleri kapalı oynadığını ve ara sıra da zarları görülemeyecek yerlere atarak bizi şaşırtıyor.”

Oysa Albert Einstein “Tanrı zar atmaz” derken kararlıydı. Tesadüflerin sadece bilgi eksikliğine dayalı olduğunu düşünüyor, gördüğümüz belirsizliğin ardında kesinlikle yasalara bağlı, bilimin henüz keşfedemediği bir düzen olduğunu söylüyordu.

NİELS BOHR: Tanrı’ya ne yapmasını gerektiğini söylemekten vazgeç.

Kuantum kuramının atom yapısının belirlenmesinde ilk kez kendi adıyla anılan atom modelini oluşturan Niels Bohr ise Einstein’a cevap olarak: “Artık Tanrı’ya ne yapmasını gerektiğini söylemekten vazgeç.” demiştir.

SOSYOLOG BAUMANN: Tanrı Poker Bile Oynar

Sosyolog aynı zamanda filozof olan Baumann: “Biliyorum Einstein tam bir çok bilmişti. Tanrı zar atmakla kalmaz kalmaz aynı zamanda rulet oynamaya da bayılır. Hatta bazen poker bile oynar. Kumarbaz olmadan insan gibi bir şeyin yaratılabileceğine inanabiliyor musunuz?” diye yanıt verdi.

Belirsizlik Yasası’nı savunan kuantum fizikçileri ise Einstein’e “Tanrı’nın ne yapabileceğini bilemeyiz” cevabını vermiştir.

FİZİK PROFESÖRÜ WALTER LEWİN: Einstein yanılmıştı!

Fizik hocalarının süper starı olarak bilenen ünlü fizikçi Walter Lewin:

Kuantum mekaniğinden önce fiziğin belirleyici olduğuna inanılıyordu, yani bir deneyi yüz kere yaparsanız, yüz kere tam aynı sonucu elde edeceğiniz düşünülüyordu. Şimdi bunun doğru olmadığını biliyoruz. Kuantum mekaniği olasılıklarla ilgilenir -kesinlikle değil- Bu o kadar şok edici bir şeydi ki Einstien bile asla kabul etmedi. “Tanrı zar atmaz.” onun ünlü sözüydü. Eh, Einstein yanılmıştı!

EİNSTEİN’E KARŞI 100 YAZAR

Eintein’e Karşı 100 Yazar adlı kitap yayınlandığı zaman ise Albert Einstein ‘’Eğer haksız olsaydım, yalnızca bir tanesi yeterdi’’ diye karşılık vermiştir.

Tanrı Zar Atmaz Diyen Albert Einstein Haklı mı? yazısı ilk önce Bilim Gemisi üzerinde ortaya çıktı.

Hayatımızdaki onca şeyin sabit kaldığı (Ceteris Paribus) gibi bana olan aşkın da hep sabit kaldı. Oysa ben seni o kadar çok sevdim ki duygularım sürekli değişti ve doyum noktasına ulaştı. Ama sen değişen duygularıma karşılık vermediğin için ilişkimizin verimi düştü (Azalan Verimler Kanunu).

İlk zamanlar sen 1 adım attığında ben de 1 adım atıyordum (ölçeğe göre sabit getiri) ama zamanla sen 1 adım attıkça ben 2 adım atmaya (ölçeğe göre artan getiri) başladım.

Sen sadece aldığım çiçekleri ve ödediğim yemek hesaplarını maliyet (Açık maliyet) saydın. Oysa ben senin görmediğin ne bedeller ödedim de (Örtük maliyet) sana söylemedim.

Öyle anlar oldu ki, hiç konuşmadım (üretmesem de) ama nelere katlandım (sabit maiyetler) bir bilsen! Konuştukça (ürettikçe) katlandıklarımı (değişken maliyet) da Allah biliyor.

Ya sen? Bu aşk için çalışıyor gibi yaptın ama hiç katkı sağlamadın (gizli işsizlik) ve sadece kendini düşündün (Homoeconomicus).

Bu aralar öyle durgunum ki (stagflasyon) odamdaki tüm eşyaların değeri gözümde yükseliyor (enflasyon). Phillips’i çağırın bana, bıraksın işsizlikle enflasyon ilişkisini (Phillips Eğrisi) gelsin bizim ilişkimize baksın. Yetmedi Okun’a haber verin, işsizlik büyümeyi düşürüyormuş (Okun Yasası)!

Sen gel de bu aşkı tercih ettiğim için kaybettiklerimi (alternatif maliyet) hesapla. Gelirimin nasıl adaletsiz dağıldığını Lorenz (Lorenz Eğrisi) biliyor, inanmıyorsan Gini’ye (Gini katsayısı) sor sana net rakam versin.

Öyle oldum ki, ücret artışları bile beni memnun etmiyor, daha az çalışmak istiyorum (gelir etkisi), belli bir ücretten sonra tersine dönüyorum (tersine emek arz eğrisi).

Oysa eskiden evde boş kaldığım her saat için kaybettiğim paraları düşündükçe daha fazla çalışmak (ikame etkisi) istiyordum. Ah Rahmetli Keynes ah, acaba dünyayı krizden (1929 Dünya Bunalımı) kurtardığın gibi bana da el atabilirmisin:)) Yoksa Adam Smith’in klasik yalanlarıyla mı avutayım kendimi…

Yine de iktisada giremedim diyenler için:

Doç. Dr. Deniz ÖZYAKIŞIR
Kafkas Üniversitesi
İİBF, İktisat bölümü

İktisada Giriş’in Şifreleri, Kolay İktisat yazısı ilk önce Bilim Gemisi üzerinde ortaya çıktı.

+Ay’a Gidildi mi?  Komplo kuramcılarının iddialarına göre Ay’a hiç ayak basmadık.

– Sebep?

+ Bunun en büyük kanıtı yeterli teknolojimizin olmamasıydı. Yani NASA bunu uydurdu.

– Yemin Et?

+ Allah musaf çarpsın. İşte bu yüzden araştırmamıza uzay yarışının en başından başladık.

– eeeee

+ Mesela 12 Eylül 1962’de Jhon Kennedy’nin ünlü konuşmalarından  biriyle yola çıkalım. Adam diyor ki:

Aya gitmeyi seçtik. On yıl içinde aya gitmeyi ve diğer şeyleri yapmayı seçtik, kolay oldukları için değil zor olduğu için istiyoruz, orda bir düşman bayrağı görmeyeceğime dair yemin ettik. Uzayı kitle imha silahları ile dolu görmeyeceğiz, orayı bilgi araçlarıyla dolduracağız. Ertelemek istemediğimiz bir meydan okuma ve diğerleri gibi de kazanmak istiyoruz.

-John Kennedy

John Kennedy’nin bu konuşması Sovyetlerin uzaya ilk insan göndermesinden 1 yıl sonra idi. Uzay yarışı resmen başlamıştı.

Ay’a gidildi mi sorusunun cevabını ararken John Kennedy’nin bu konuşması komplo teorilerini güçlendirmekteydi.

Ay’a Gitme Planları

İçinden astronotlarından bulunduğu büyük bir yük taşıyacak kadar güçlü, hafif ve güvenli bir roket tasarlamak ve onunla Ay’a kadar gitmek işin ilk kısmıydı. Sonra da Ay yüzeyine iniş yapabilecek teknolojiyi geliştirmeleri gerekiyordu. Dünya’ya dönmek için gereken yakıt miktarının hesaplamak bile müthiş bir proje olacaktı. Daha sonra süper sıcak atmosferde 250 milyon yol alacak ve güvenli bir şekilde Dünya’ya ineceklerdi. 1962’ye kadar bunların hiçbirini halledememişlerdi.

Apollo Projesi ve Yaşanan Trajedi

1965 yılı Apollo projesi için eğitim, üretim, montaj ve test yılı oldu. Ve çalışmalar doruğa ulaştığında NASA, Apollo projesi için yarım milyon kişiyi işe aldı. Fakat Ocak 1967’de ilk Apollo görevinden haftalar önce o trajedi yaşandı: Apollo astronotları Roger Chaffee, Virgil Grissom ve Edward White çıkan yangında öldü. Bazı üst düzey uzay müfettişleri soruşturma başlattı. Soruşturma raporuna göre yıpranmış kabloların içindeki soğutucu gaz sıkıntısı kapsüldeki yangına neden olmuş.

Astronotları uzayda kaybetmek ayrı bir şey fakat bu yerde yapılan bir testti. Görünüşüne göre uzay yarışının en yoğun döneminde Ay’a gitme konusunda yapılan politik baskılara rağmen NASA yetkililerinin Rusya’yı Ay’da yenme konusunda bazı güvenlik kaygıları vardı. Astronotların kendilerinin de bazı endişeleri vardı. Test sırasında yanarak ölen ve Apollo 1 astronotlarından olan Virgil Grissom ses kaydında şunları söylemekte: “Söylediklerinin tek kelimesi bile hiç duymuyorum. Burada 2-3 bina arasında konuşamasak, Ay’a kadar nasıl gideceğiz?”

Ay’a gidildi mi diyen aşırı komplo kuramcılarına göre NASA, bu astronotları susturmak için yangını bilinçli bir şekilde çıkardı.

Kuluçka Tasarımı

Apollo 1 kapsülü ile ilgili komplo kuramının ikinci kısmı: Kuluçka Tasarımı

Bazılarını da göre Ay’a gitmek için bu kadar acele edinildiğinden bazı önemli hususlar gözden kaçmıştı. Apollo 1 yangını için soruşturma kapsül kapısı içeriye doğru açıldığı için kapanmıştı. Astronotlar kabin içi basıncının etkisiyle kapsülün kapısını açamamışlardı. Komplo kuramcılara göre NASA bu tasarım kusurlarını biliyorlardı. Fakat Ay yarışında Sovyetleri yenmeye o kadar yoğunlaşmışlardı ki acele ettiler ve ekibi tehlikeye attılar. Daha sonra yapılan testler ise NASA’nın verdiği raporu doğruladı.

Bunların hiçbiri NASA’nın Ay’a adam gönderemeyeceği anlamına gelmiyordu. Aslında Apollo 1’den öğrendikleri onları bir adım öne taşıdı. Bu trajediden sonra kapsül kapısı gelecekteki görevler için geliştirildi ve acil durumlarda kolay açılacak hale geldi.

Apollo 1 felaketinden önce bile NASA’nın kendi içinde bazı endişeleri olduğunu biliyor muydunuz?

Thomas Baron Raporu

Thomas Baron adını hiç duydunuz mu? Baron 1965’ten 1966’ya kadar Kuzey Amerika Havacılık Kalite Kontrol bölümünde füze uçuş öncesi müfettişiydi. Şirket Apollo 1 modülünün yapımını üstlenmişti. O süre içerisinde proje ile ilgili bazı kusurlar tespit etmiş ve bunları 1966’nın sonunda NASA’ya 55 sayfalık bir raporla sunmuştu.

Baron üstleri tarafından ihmal edildiğini düşündü ve bu raporu kasten basına sığdırdı. 5 Ocak 1967’de Kuzey Amerika Havacılık bölümünü kendisini işten kovmaya zorladı. Yaklaşık 1 ay sonra onun önceden tahmin ettiği trajedi 3 astronotun ölmesine neden oldu.

21 Nisan 1967’de Baron, kongrede bulguları hakkında ifade verdi. Kongreye 500 sayfalık bir rapor sundu. Raporunda şu sözlere yer veriyor:

Belli bir kaza, bir yangın ya da böyle bir şey hakkında bir mektup yazmış olsaydım, bana kesinlikle engel olunacaktı. Ama sonunda bu felaket gerçekleşti.

İfadesinin sonunda son bir şey isteyip istemediği sorulduğunda bu 500 sayfalık mektubunun kayıtlara geçirilmesini talep etti. Bu ifadeden sadece 1 hafta sonra o öldü.

Baron ve ailesi arabalarına 1 trenin çarpması sonucu öldüler.

500 sayfalık rapor hiçbir zaman basılmadı ve ortadan kayboldu.

Komplo topluluğunda NASA karşısında onun bir efsane olduğu ve susturulduğu düşünülüyor. Bazılarına göre ise işten kovulduğu için kendini kötü hissediyordu ve bu yüzden intihar etti. Fakat söyler misiniz? İntihara teşebbüs etmekten 20 dakika önce kim gidip arabasını yıkatır? Mesela onun arabasına çarpan tren, NASA’nın sahip olduğu ve işlettiği demir yolu şirketine aitti.

Thomas Baron gerçekten öldürülmüş müydü?

Peki Baron gerçekten öldürülmüş müydü? Komplo kuramcılarına göre Baron dışarıya bilgi sığdırıyor ve Ay’a gitmeye hazır olmadığını söylüyordu. Ve NASA’da onu susturmak için öldürdü. Soruşturma raporunda Baron’un bir kavşakta treni geçmeye çalıştığı söyleniyor. Fakat komplo kuramcılarına göre demiryolu şirketi NASA’ya aitti ve hükümet buna trajik bir kaza süsü verdi.

Ocak 1967 ‘de 3 insan öldü, Kennedy’nin hedefine ulaşmaları için 3 yılları kaldı.

Ay’a Gidildi mi? Projeler, Trajediler, Raporlar… yazısı ilk önce Bilim Gemisi üzerinde ortaya çıktı.

Edison mu Tesla mı? Sol köşede Thomas Edison, Amerika’nın en ünlü mucidi ve sağ köşede Nikola Tesla, dahi bir göçmen… İki adam çarpışmak üzere, Dünya’yı aydınlatacak bir gösteri bu. Bütün Dünya sonunda elektriğe kavuşacak…

Edison mu Tesla mı?

Edison mu Tesla mı? diye düşünürken bu işin aslına bir bakalım.

1880’lerde New York, çığır açan yepyeni bir enerji kaynağı üzerinden çıkan kavganın merkezi: Elektriğin. O ana kadar evlerin çoğu kerofen lambalarla aydınlanıyordu. Ama elektrik artık Dünya’yı aydınlatmak üzere. Birbirine rakip 2 dağıtım sistemi var: Doğrudan akım ve alternatif akım.

Doğrudan akımda yana olanların başında ampulün   mucidi  Thomas Edison var.

Alternatif akımın tarafında ise geleceği gören dahi: Nicola Tesla.

Akımlar savaşı bu iki devin çarpışmasına sahne olacak. Bu savaştan galip çıkan elinde modern Dünya’nın anahtarını tutacaktır.

 Edison 1876’da New Jersey’de çığır açan bir laboratuvar kurar. Bu laboratuvar sadece icat ettiği şeylerle değil, icat yapmanın metotlarını da ortaya koyduğu için devrimciydi.

 Edison icat sürecinin akışını elde tutmak istiyordu. Her şeyin son derece düzenli bir şekilde yapılması gerektiğini düşünüyordu. Hiyerarşinin en tepesinde ise kendisi vardı. Altındaki kişiler, müdürleriyse yapılan icatları sanayinin temposuna göre üretiyordu. Çok iyi bir şey icat etsen bile patenti senin adına değil Edison’un yada şirketin adına çıkıyordu.

‘’İlerleme var mı baylar? Başarının en kesin yolu, daima bir kez daha denemektir.’’  –Thomas Edison

Edison oyun değiştirecek bir icat üzerine yatırım yapar. Çok uzun ömürlü yanmayan ampul. Burda kesin olmayan ampulde  hangi flementin kullanacağıydı. Edison tek bir şey biliyordu, yeni icadı enerjiyi doğrudan akımdan alacaktı. Doğrudan akım, dalgalı akıma göre daha popülerdi. Dalgalı akımdan da eskiydi çünkü 19. yy’nın ortasında batarya kullanımından türetilmişti. Bütün bataryalar doğrudan akım üretiyordu. Akım tek yönde hareket ediyordu. Birçok kişi batarya ile çalışmaya alışmıştı. Elektrikli olan her şey, batarya ile çalıştığı için doğrudan akım bunlara enerji sağlamak için en akıllı yol gibi görünüyordu.

Edison doğrudan akımla çalışan bir ampul icat etmek için uğraşırken , sır bir genç olan Nicola Tesla alternatif akım üzerine yoğunlaşmıştı. O dönemde alternatif akım üretmek çok daha zordu ve karmaşık mühendislik çalışması gerektirmekteydi.

Alternatif Akım Mucidi Nicola Tesla

Alternatif Akım mucidi Nicola Tesla 1882’de Budapeste’de alternatif akımı enerjiye çevirebilecek bir motor üzerinde çalışmaktaydı. Tesla’da psikologların eğretik hafıza dediklerinden vardı. Eğretik hafıza, mesela bir kol boyu mesafedeki bir kutuyu yada küpü zihnin gözüyle görebilmektir. Eğer bu görsel beceride başarılıysanız 3 boyutlu bir nesneyi gözünüzde canlandırabilirsiniz. Tesla bu beceriyi daha çocukken fark etmiş daha ergenliği gençliği boyunca geliştirmişti. Bir makinenin tasarımını zihninde canlandırır, çalıştırır sonra da bunu temel alarak yapmaya başlardı.

Tesla dehasının parladığı bir anda alternatif akımla çalışan motorun tasarımını tahayyül eder. Tesla’nın becerisi konveksiyonel düşünceyi tersine çevirmekteydi. Tesla’nın bunu yapabilmesi için yaratmayı düşlediği her şeyin tersine çalışan bir insanın, yani Thomas Edison’un yardımına ihtiyaç vardı.

Doğrudan Akım ve Ampulün Mucidi Edison

 Doğrudan Akım Mucidi Edison’un Avrupada’ki ışık şirketinde çalışmak üzere becerikli çalışanlara ihtiyaç vardır ve bu ihtiyaca uyan bir kişi bulunmaktaydı.

Tesla, Edison için çalışmaya başladı ve Strazburg’a gitti. Tesla ve Edison için çok önemli bir andı bu çünkü Strazburg istasyonunda Edison’un baş edemediği sıkıntılar söz konusuydu. Strazburg tren istasyonunda elektriksel bir sorun patlamaya yol açmıştı.  Edison’un şirketi elektrik sistemini yenilemek üzere çağrılır. Ancak Almanca bilen ve Edison sisteminin nasıl kurulacağını bilen birileri gerekir. Ve bu Nicola Tesla’dır.  Tesla için bu işten öte bir şeydir. Alternatif akım gücüne dair teorilerini geliştirmek için bir fırsattır.  Tesla alternatif akımla çalışan eski bir jenerator bulur ve teorisini denemek için alternatif akımlı bir motor yapmaya karar verir. Tesla dönen manyetik alan yaratmak için manyetize olmayan bir materyal kullandığının farkına varır. Bunun üzerine manyetize olabilecek  çelik bir tabaka bulur ve bobinle birleştirir. Yıllarca teoriyle uğraşan Tesla’nın düşü hayata geçer.

Edison ve Tesla Buluşuyor

 Tesla, Edison için çalışmak üzere Amerika’ya gider. Yanında Edison’un dostu Charles Batcheleor’un Edison’a yazdığı bir referans mektubu vardı. Batcheleor’un mektubunda şöyle yazmaktaydı: ’’

Sevgili Bay Edison iki tane büyük insan var. Birisi sizsiniz diğeri ise tam karşınızda bulunan delikanlı.’’

Tesla hemen alternatif akım geliştirme planlarını Edison’a anlatır. Tesla Edison’un doğrudan akım jeneratörleri üzerinde çalışmaya başlar. Ve derhal değerini kanıtlar. Tesla, Edison için çalışmasına rağmen alternatif akımın geleceğin enerjisi olduğundan hala emindir. Ancak Edison doğrudan akım kullanma fikrine çok inanmıştır.

Doğrudan akım çok uzun zamandır kullanılıyordu. Edison bunun üzerine birçok patent almıştı zaten  para doğrudan akımdaydı.

Edison, Tesla’ya ona yaptığı işler için 50 bin dolar ikramiye sözü vermiştir. Tesla bu ikramiyeyi Edison’dan ister. Edison söz verdiği ikramiyeyi vermeyince Tesla işten ayrılır. Daha sonra yaşananlar akımlar savaşında iki devin karşı karşıya gelip çatışmasından ibarettir.

Tesla’nın Yükselişi

 Tesla, Edison’un şirketinden ayrıldıktan sonra  kendine yeni destekçiler bulur. Alfred Brown ve Charles Peck, Tesla’nın kendilerine para kazandıracağına inanmaktaydı. Ama alternatif akım motorunu desteklemek konusunda kararsızdır.

‘’Baylar Kolomb’un yumurtasının hikayesini duymuşsunuzdur. Kolomb sarayda Kralice İsabella’nın karşısına çıkar ve bir anlaşma yapar. Eğer yumurtayı dik koymayı başarırsa kraliçe 20 filosuna maddi destek vermeyi kabul edecektir. Kolomb bir yumurtanın dibini hafifçe kırar ve dik bir şekilde koyar. Bende size yumurtayı kırmadan dik koyacağımı söylüyorum. Üstelik kırmayacağım.’’

–Nicola Tesla

 Tesla’nın dehası elektromanyetik bilgisinden kaynaklanır. Yumurtaya alternatif akım uygular ve yumurta akla gelmeyeni yapar. Tesla masanın altına bir sistem koyup elektromanyetik bir alan yarattı. Bunun üzerine Brown ve Peck: ‘’Sen eğer nesneleri sihirli gibi masanın üzerinde döndürebiliyorsan yararlı ve karlı bir şey yapacağına inandık. Ve şirketine yatırım yapıyoruz.’’ dedi.

 Tesla, Brown ve Peck’in desteğiyle nihayet alternatif akım yapacak parayı bulur. Ve bunu kimin satabileceğini de çok iyi bilmektedir. George Westinghouse,  demir yollarında havalı frenler ve elektrikli sinyal sitemleri sayesinde servet kazanmıştı. Başka bir sanayi sektörüne geçmek istiyordu. Elektrik enerjisi ve aydınlatmaya girmek istiyordu. Bu işi başlatmak içinde patent satın almak istiyordu. Westinghouse, Tesla’nın patentlerine baktı ve hepsinin alternatif akım sistemiyle tutarı olduğunu gördü ve böyle bir iş tutarsa alternatif akımla satacağı tutar çok tutacaktı. Tesla aradığı kişiydi.

 Her şey birbirine uymuştu. Tesla’da motor vardı ve sistemi olan biri gerekiyordu. Westinghouse’de sistem vardı ve motor gerekiyordu. Westinghouse Tesla’nın dalgalı motorundan avantaj sağlayacağını düşündüğü sırada elektrik kabloların yarattığı tehlikenin korkusu New York’u sarmıştır. Binaların araları tellerle kaplıydı ve bunlar sürekli artıyordu. Herkes daha nereye tel koyacaklar diyordu. Edison şirketi dağıtım sistemini yer altına kurdu.

 1887’de elektrik dağıtmak için hangi sistemin kullanılacağı konusunda ünlü mucitler Thomas Edison’la Nicola Tesla arasında şiddetli bir savaş başlatmıştır. Alternatif akımın karşısında doğrudan akım vardır. Bu savaştan para kazanmak isteyen Nicola Tesla gücünü George Westinghouse ile birleştirir. Aynı zamanda Thomas Edison için çalışan bir mühendis olan Harold Brown gazete başlıklarını kullanarak bir lekeleme kampanyası başlatır.

 Yüksek voltajla alternatif akımı çok uzak mesafelere yollama becerisi yüzünden bu akım Amerika’da yayılmaktadır. Başarı Westinghouse’nindir sistemi sipariş almaktaydı. Westinghouse Edison’un işini çalacaktı. Çünkü elektrik şirketlerine asansörleri çalıştıracak, madenlerden su çıkaracak makinaları, makinalı araçları çalıştıracak elektriği satabiliyordu. Yani Westinghouse üstünlüğü elde etmişti.

Doğrudan akım mı? Yoksa alternatif akım mı?

Son yüzleşme 1893 Chicago Dünya fuarında yaşanır. Elektrik ilk kez karşısına çıktığı milyonlarca insanı büyüleyecektir. Tek soru vardır. Doğrudan akım mı? Yoksa alternatif akım mı? Fünyeyi kim çekerse geleceğin elektrik tedarikçisi o olacaktı.

Edison’un doğrudan akımı sistemi , Tesla’nın tasarladığı ve artık Westinhouse’nin sahip olduğu alternatif akıma karşıdır. Ancak Westinghouse son ihale sürecine girmeden önce mali sorunlarını çözmek zorundadır. Westinghouse bir sürü sözleşme yapmış ve birçok sipariş almıştı ama şirketin yeterli sermayesi yoktu. Westinghouse borç  veren bankalar muhasebe kayıtlarından  verilen sözlerle ilgili kaygılılardı. Bunlardan bir tanesi de şirketin monte edilen elektrik motorlarının her birinden beygir gücü başına Tesla’ya 2.50 Cent ödeme sözüydü. Banka bu sözleşmeyi feshedeceksin diyordu. Bunun üzerine Tesla kontratı yırtar atar ve düzenli akan gelirini bir yana bırakır. Tesla paradan çok hayallerini önemsiyordu ancak verdiği karar daha sonra başına bela olacaktır.

 Tesla konratını yırtınca Westinghouse,  Dünya Fuarı için ihaleye girebilecektir. Burda ayrıca elektrikle çalışacak olan bütün teknolojilerinde gösterisi yapılacaktı. Dünya’ya büyük bir kasaba yada küçük bir şehri kapsayan bütünlüklü bir sistem kurabilmek için büyük bir fırsattı.  İhaleyi Westinghouse kazanır.Bu Westinghouse ve Tesla için muazzam bir zaferdir. Ayrıca bir kumardır çünkü gerçek maliyet  verilen fiyattan çok daha fazladır. Ancak Westinghouse bunun tanıtımı için çok büyük bir adım olduğunu bilir. Nicola Tesla içinse 17 yıllık büyük bir emeğin sonucudur.

 Tesla’nın ömrünü verdiği işin sonucu dev elektrik salonudur. Tesla’nın jenarötörleri 30 bin ampul yakmaktadır. O güne kadar sergilenmiş en büyük tekil teknoloji sergisidir. 1 Mayıs 1893 günü, Başkan Grover Cleveland yepyeni bir çağı müjdeleyen şarteli indirir.  200 bin elektrik ışığı, Dünya’nın ilk dönme dolabı ve görkemli elektrikli su çeşmesi vardır. Dünya’nın her yerinden gelen 27 milyon kişi, alternatif akımla çalışan elektrikli sistemlerin mucizesine tanıklık eder.

Chicago Dünya Fuar’ı , Westinghouse için büyük bir zafer olmuştur. Alternatif akım, Edison’un doğrudan akımını yenmiş oluyordu. Alternatif akım geleceğin elektriği oldu. Edison akımlar savaşını kaybetti ama  icatlarına devam etti. Dünya’nın en tanınmış isimlerinden biri, Amerika’nın halk kahramanı oldu. Tesla kablosuz enerji dahil, çok büyük deneyler yaptı. Ancak düşleri ve hayalleri iç sezgisinin önüne geçti.

New York’ta 5 parasız ve yalnız öldü. Tesla’nın ünü son dönemlerde yeniden hatırlandı. Alternatif akım kavramı sistemi de nihayet üstün geldi.

Sizce bu savaşta kim galip geldi? Edison mu Tesla mı?

Edison mu Tesla mı? Elektrik Savaşları Başlıyor yazısı ilk önce Bilim Gemisi üzerinde ortaya çıktı.